Kippen staan bekend als alleseters, en als je ze vrije uitloop geeft, pikken ze vrolijk aan van alles wat ze tegenkomen. Maar betekent dat dat je ze ook werkelijk alles kunt voeren? Helaas niet. Er zijn voedingsmiddelen die schadelijk of zelfs giftig zijn voor kippen, en als verantwoord kippenhouder wil je weten welke dat zijn. In dit artikel geven we een overzichtelijk overzicht van wat je kippen wél mogen eten, wat je beter kunt vermijden en wat absoluut niet in de voerbak thuishoort. Zo houd je je kippen gezond en gelukkig.
Wat kippen graag en veilig eten
De basis van het kippendieet bestaat uit een goed samengesteld legmeel of legkorrel. Dit bevat alle essentiële voedingsstoffen, vitaminen en mineralen die je kippen nodig hebben. Maar daarnaast kun je ze allerlei lekkere en gezonde bijvoeding geven. De meeste groenten zijn uitstekend geschikt: sla, spinazie, boerenkool, wortels, courgette, komkommer, pompoen en broccoli worden allemaal gretig opgepikt.
Fruit mag ook, maar met mate vanwege het suikergehalte. Appels (zonder pitten), peren, watermeloen, aardbeien en druiven zijn populaire traktaties. Bessen van allerlei soorten zijn eveneens veilig en bevatten veel antioxidanten. Gekookte rijst, pasta en aardappelen zijn prima bijvoeding, evenals havermout — vooral in de winter een geliefde warme snack.
Eiwitrijke voeding is belangrijk, zeker tijdens de rui of in de winter. Meelwormen (gedroogd of levend) zijn een absolute favoriet en een uitstekende bron van eiwit. Ook gekookte eieren — ja, kippen mogen eieren eten — zijn een goede eiwitbron. Prak ze fijn zodat je kippen niet leren om hun eigen eieren kapot te pikken. Kwark, yoghurt en cottage cheese mogen ook in kleine hoeveelheden.
Voedsel dat je beter kunt vermijden
Sommige voedingsmiddelen zijn niet direct giftig maar kunnen wel problemen veroorzaken als je ze te vaak of in te grote hoeveelheden geeft. Brood is hier een goed voorbeeld. Een klein stukje oud brood als traktatie is niet erg, maar het heeft weinig voedingswaarde en vult de maag waardoor kippen minder legvoer opnemen. Beschimmeld brood mag nooit, want schimmelsporen kunnen ernstige luchtwegproblemen veroorzaken.
Citrusvruchten worden door de meeste kippen sowieso niet graag gegeten, maar het is ook beter om ze te vermijden. Grote hoeveelheden citrusvrucht kunnen de calciumopname verstoren, wat de eischaalvorming beïnvloedt. Een enkel partje sinaasappel is niet schadelijk, maar maak er geen gewoonte van.
Sterk bewerkt voedsel, zout eten, snoep en chocolade horen niet in de kippenren. Chips, koekjes en andere snacks bevatten te veel zout, suiker en kunstmatige toevoegingen. Zout is in grote hoeveelheden giftig voor kippen en kan nierproblemen veroorzaken. Hou het bij natuurlijke, onbewerkte voeding en je zit altijd goed.
Giftige voedingsmiddelen: absoluut vermijden
Er zijn een aantal voedingsmiddelen die echt giftig zijn voor kippen en die je nooit mag voeren. Rauw aardappelschil en groene aardappelen bevatten solanine, een stof die giftig is voor kippen (en ook voor mensen). Gekookte aardappel is wél veilig, maar gooi het groene gedeelte en de schillen weg.
De pitten en zaden van appels, kersen, perziken en abrikozen bevatten cyanideverbindingen. Het vruchtvlees zelf is veilig, maar verwijder altijd de pitten. Avocado bevat persine, een stof die hartproblemen en zelfs de dood kan veroorzaken bij kippen. Vermijd zowel het vruchtvlees als de pit en schil.
Rabarberblad bevat hoge concentraties oxaalzuur en is giftig. De stengels zijn minder problematisch maar geef ze bij voorkeur niet. Droge bonen zijn giftig vanwege fytohaemagglutinine — kook ze altijd goed door voordat je ze aan je kippen geeft. Uien en knoflook in grote hoeveelheden kunnen bloedarmoede veroorzaken door een stof die de rode bloedcellen aantast. Een klein stukje knoflook in het drinkwater wordt door sommige kippenhouders juist als gezond beschouwd, maar wees er voorzichtig mee. Raadpleeg bij twijfel altijd een dierenarts.
Kruiden en tuinplanten
Veel kruiden zijn niet alleen veilig maar zelfs gezond voor je kippen. Oregano wordt beschouwd als een natuurlijk antibioticum en kan bijdragen aan een gezonde darmflora. Tijm, rozemarijn, peterselie en munt zijn eveneens veilig en worden door veel kippen graag gegeten. Je kunt verse kruiden door het voer mengen of bosjes ophangen in het hok als verrijking.
Let wel op met tuinplanten. Verschillende populaire tuinplanten zijn giftig voor kippen, waaronder oleander, vingerhoedskruid (digitalis), rhodondendron, azalea, taxus en levensboom (thuja). Als je kippen vrije uitloop hebben in je tuin, controleer dan welke planten er staan en zet zo nodig een afscheiding om giftige planten heen. Kippen zijn over het algemeen redelijk goed in het vermijden van giftige planten, maar jonge of nieuwsgierige kippen kunnen er toch aan pikken.
Gras is prima en zelfs gezond, maar geef nooit vers gemaaid gras in grote hopen. Lange grassprietjes kunnen in de krop blijven steken en een verstopping veroorzaken die levensbedreigend kan zijn. Kippen die zelf grazen, nemen kleine stukjes die geen probleem vormen.
Vuistregels voor bijvoeding
Een goede vuistregel is dat bijvoeding maximaal 10 tot 15 procent van het totale dieet mag uitmaken. De rest moet bestaan uit een volledig legmeel of legkorrel die alle benodigde voedingsstoffen bevat. Te veel bijvoeding, hoe gezond ook, verdunt het gebalanceerde dieet en kan leiden tot voedingstekorten.
Geef bijvoeding bij voorkeur aan het einde van de dag, nadat je kippen hun reguliere voer hebben gegeten. Zo voorkom je dat ze het legmeel links laten liggen voor de lekkere hapjes. Zorg er ook voor dat je altijd voldoende grit en kalk beschikbaar stelt, want dit helpt bij de vertering en eischaalvorming.
Variatie is belangrijk. Wissel regelmatig van traktatie zodat je kippen een breed scala aan voedingsstoffen binnenkrijgen. En let op de reactie van je kippen: als iets consequent wordt genegeerd, forceer het dan niet. Kippen weten vaak instinctief wat goed voor ze is. Bij twijfel over een specifiek voedingsmiddel is het altijd beter om het niet te geven — er zijn genoeg veilige alternatieven.
Veelgestelde Vragen
Een klein stukje oud brood als traktatie is niet erg, maar het heeft weinig voedingswaarde. Beschimmeld brood mag absoluut niet vanwege schadelijke schimmelsporen. Geef liever groenten of meelwormen.
Ja, avocado bevat persine, een stof die hartproblemen en zelfs de dood kan veroorzaken bij kippen. Vermijd zowel het vruchtvlees als de pit en schil.
Bijvoeding mag maximaal 10 tot 15 procent van het totale dieet uitmaken. De rest moet bestaan uit een volledig legmeel of legkorrel voor een gebalanceerde voeding.
Ja, gekookte en fijngeprakte eieren zijn een uitstekende eiwitbron. Prak ze altijd goed fijn zodat je kippen niet leren om hun eigen verse eieren kapot te pikken.
