Waarom leggen mijn kippen geen eieren meer

Het is een veelvoorkomende frustratie: je kippen legden trouw hun eieren, en opeens stopt de productie. Of misschien neemt het geleidelijk af en vind je steeds minder eieren in het legnest. Geen paniek — er zijn veel mogelijke oorzaken en de meeste zijn gelukkig goed op te lossen. Van seizoensinvloeden en voeding tot stress en gezondheid, kippen reageren op allerlei factoren met hun legproductie. In dit artikel bespreken we de meest voorkomende redenen waarom kippen stoppen met leggen en wat je eraan kunt doen. Zo weet je snel waar je moet zoeken en kun je gericht actie ondernemen.

Seizoensinvloeden en daglicht

De meest voorkomende reden voor een daling in de eiproductie is het veranderende daglicht. Kippen hebben minimaal 14 tot 16 uur licht per dag nodig om optimaal te leggen. In de herfst en winter, wanneer de dagen korter worden, neemt de legproductie bij veel kippen af of stopt helemaal. Dit is een volkomen natuurlijk proces dat samenhangt met de hormoonhuishouding van de kip.

Sommige kippenhouders kiezen ervoor om kunstlicht in het hok te plaatsen om de daglengte te verlengen. Een eenvoudige lamp met tijdschakelaar kan voldoende zijn. Zorg er wel voor dat het licht 's ochtends vroeg aangaat en niet 's avonds laat, zodat de kippen bij natuurlijk licht op stok kunnen gaan. Het gebruik van kunstlicht is niet schadelijk, maar het is goed om te beseffen dat de winterrust ook een natuurlijke periode van herstel is voor de kip.

Naast seizoensinvloeden speelt de rui een belangrijke rol. Tijdens de rui verliezen kippen hun veren en groeien er nieuwe aan. Dit kost enorm veel energie, waardoor de legproductie tijdelijk stopt. De rui duurt gemiddeld zes tot twaalf weken en vindt meestal in de herfst plaats. Je kunt de rui herkennen aan kale plekken en losse veren in het hok.

Voeding en water

Een tekort aan de juiste voedingsstoffen is een veelvoorkomende maar soms over het hoofd geziene oorzaak. Kippen hebben voor de eiproductie voldoende calcium, eiwit en vitaminen nodig. Een goed legmeel of legkorrel bevat doorgaans alles wat een kip nodig heeft, maar als je veel bijvoert met bijvoorbeeld graan of keukenresten, kan de balans verstoord raken.

Calcium is essentieel voor de vorming van de eierschaal. Bied altijd oesterschelpen of gemalen eierschalen apart aan, zodat de kippen naar behoefte kunnen opnemen. Een tekort aan calcium leidt niet alleen tot minder eieren, maar ook tot dunne of vervormdeschalen. Zorg ook voor voldoende eiwit in het voer — vooral tijdens de rui hebben kippen extra eiwit nodig.

Water is minstens zo belangrijk als voer. Een kip die onvoldoende water drinkt, stopt snel met leggen. Controleer dagelijks of het water schoon en vers is, en zorg ervoor dat drinkbakken in de winter niet bevriezen. Een kip drinkt gemiddeld 200 tot 500 ml water per dag, afhankelijk van het weer en de legproductie.

Stress en veranderingen in de omgeving

Kippen zijn gevoeliger voor stress dan veel mensen denken. Veranderingen in de groep, verhuizing naar een nieuw hok, de aanwezigheid van roofdieren of zelfs aanhoudend slecht weer kunnen stress veroorzaken. Stress leidt tot een verhoogd cortisolniveau, wat de eiproductie direct beïnvloedt.

Een nieuwe kip in de groep kan de pikorde verstoren en wekenlang onrust veroorzaken. Introduceer nieuwe kippen daarom altijd geleidelijk, bij voorkeur in paren, en bied voldoende ruimte zodat ondergeschikte kippen kunnen uitwijken. Ook lawaai van bouwwerkzaamheden of honden kan stress veroorzaken.

Roofdieren zoals vossen, marterachtigen of roofvogels zorgen voor enorme stress, zelfs als ze de kippen niet daadwerkelijk bereiken. Als je merkt dat je kippen 's avonds niet meer op stok durven of overdag angstig zijn, controleer dan of het hok en de ren goed beveiligd zijn. Al het gevoel van onveiligheid kan voldoende zijn om de legproductie te verstoren.

Leeftijd en gezondheidsproblemen

Kippen leggen het meeste in hun eerste twee levensjaren. Daarna neemt de productie geleidelijk af. Een kip van drie jaar legt gemiddeld nog maar 70 tot 80 procent van wat ze in haar eerste jaar legde, en bij oudere kippen daalt dit verder. Dit is een natuurlijk proces waar je weinig aan kunt veranderen.

Gezondheidsproblemen kunnen ook de oorzaak zijn van een plotselinge stop in de legproductie. Darmparasieten zoals wormen onttrekken voedingsstoffen aan de kip en verminderen de legproductie. Regelmatig ontwormen en mestonderzoek laten doen helpt dit te voorkomen. Ook bloedluizen, die 's nachts actief zijn in het hok, kunnen kippen zodanig verzwakken dat ze stoppen met leggen.

Ernstiger aandoeningen zoals legbuikontsteking, coccidiose of virale infecties kunnen eveneens de oorzaak zijn. Als je kip niet alleen stopt met leggen maar ook andere symptomen vertoont — zoals vermagering, diarree, een bleke kam of lusteloosheid — raadpleeg dan een dierenarts. Vroegtijdige behandeling kan het verschil maken.

Broedse kippen en verstopte eieren

Soms lijkt het alsof je kippen niet meer leggen, terwijl er iets heel anders aan de hand is. Een broedse kip blijft de hele dag op het nest zitten en legt tijdelijk geen eieren. Je herkent een broedse kip aan haar opgezette veren, het kenmerkende "klokgeluid" en het feit dat ze niet van het nest wil. Bij sommige rassen, zoals Zijdehoentjes, komt broeds worden veel voor.

Een andere mogelijkheid is dat je kippen wel leggen, maar niet in het legnest. Kippen zoeken soms een alternatieve legplek als ze het legnest niet prettig vinden — bijvoorbeeld achter struiken, in een hoek van de schuur of onder het hok. Controleer of je legnesten schoon, donker en rustig zijn. Twee tot drie legnesten voor elke vijf kippen is een goede richtlijn.

Tot slot kan het voorkomen dat eieren worden opgegeten door de kippen zelf, door ratten of door kraaien. Eieretende kippen herken je aan eirestanten op de snavel of in het nest. Dit is een lastig af te leren gedrag. Gebruik rollegnesten of verzamel de eieren meerdere keren per dag om dit te voorkomen. Bij een aanhoudend probleem kun je keramische nepeieren in het nest leggen — de kippen leren dan dat pikken zinloos is.