Regels voor kippen houden in Nederland

Voordat je enthousiast aan de slag gaat met het bouwen van een hok en het kopen van kippen, is het verstandig om je te verdiepen in de regels die gelden voor het houden van kippen in Nederland. Want hoewel het houden van kippen als hobby in de meeste gevallen is toegestaan, zijn er wel degelijk regels waar je je aan moet houden. Van gemeentelijke verordeningen tot landelijke wetgeving over dierenwelzijn en vogelgriep: kennis van de regels voorkomt problemen met de gemeente, je buren of de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). In dit artikel geven we je een helder overzicht.

Gemeentelijke regels en de APV

De belangrijkste regels voor hobbymatig kippen houden vind je in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) van je gemeente. Elke gemeente stelt zijn eigen regels op, en die kunnen flink verschillen van plek tot plek. Sommige gemeenten zijn vrij coulant en stellen nauwelijks beperkingen, terwijl andere gemeenten strenge regels hanteren over het aantal kippen en de locatie van het hok.

Veelvoorkomende bepalingen in de APV zijn een maximum aantal kippen dat je mag houden zonder vergunning. Dit ligt vaak rond de vijf tot tien kippen. Daarnaast gelden er vaak afstandseisen: het kippenhok moet op een bepaalde minimale afstand van de erfgrens staan, meestal drie tot vijf meter. Sommige gemeenten eisen ook dat het hok niet zichtbaar is vanaf de openbare weg.

Je kunt de APV van je gemeente meestal online vinden via de website van je gemeente of via overheid.nl. Lukt dat niet, bel dan even met het gemeentehuis en vraag naar de regels voor het houden van pluimvee. Medewerkers van de afdeling vergunningen kunnen je precies vertellen wat er in jouw gemeente is toegestaan.

Belangrijk om te weten: ook als er geen specifieke regels staan in de APV, geldt het burenrecht uit het Burgerlijk Wetboek. Je mag geen onredelijke hinder veroorzaken voor je buren. Stankoverlast, geluidshinder door een kraaiende haan of het aantrekken van ongedierte kan als onredelijke hinder worden beschouwd.

Het bestemmingsplan en de omgevingsvergunning

Naast de APV moet je ook het bestemmingsplan checken. Dit plan bepaalt waarvoor de grond in jouw buurt gebruikt mag worden. In de meeste woonwijken is het houden van een klein aantal kippen als hobby toegestaan, maar in sommige bestemmingsplannen is pluimvee expliciet uitgesloten, vooral in nieuwbouwwijken of appartementencomplexen.

Voor het plaatsen van een kippenhok heb je in veel gevallen geen omgevingsvergunning nodig, mits het hok voldoet aan bepaalde voorwaarden. Het bouwwerk moet dan vallen onder de categorie vergunningvrij bouwen. Dit betekent in de praktijk dat het hok in het achtererfgebied staat, niet hoger is dan 3 meter, en het totale oppervlak aan bijgebouwen niet meer dan 50 procent van het achtererf beslaat tot een maximum van 150 vierkante meter.

Twijfel je of je hok vergunningvrij is? Op de website van het Omgevingsloket kun je een vergunningencheck doen. Vul je plannen in en je krijgt direct te zien of je een vergunning nodig hebt. Bij grotere hokken of in beschermde stadsgezichten gelden andere regels.

Huur je een woning? Check dan ook je huurcontract en de huisregels van de verhuurder. Woningcorporaties en particuliere verhuurders kunnen aanvullende beperkingen stellen aan het houden van dieren, inclusief kippen.

Registratieplicht en de NVWA

In Nederland geldt een registratieplicht voor het houden van pluimvee. Als je kippen, eenden, ganzen of ander pluimvee houdt, moet je dit melden bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Dit geldt ook voor hobbyhouders met slechts een paar kippen. De registratie is gratis en kan online via de website van RVO.

De reden voor deze registratieplicht is de bestrijding van besmettelijke dierziekten, met name vogelgriep. Bij een uitbraak van vogelgriep moet de overheid snel kunnen achterhalen waar pluimvee wordt gehouden om de verspreiding in te dammen. Door je te registreren ontvang je ook automatisch berichten wanneer er een ophokplicht geldt in jouw regio.

De ophokplicht is een maatregel die de overheid kan instellen wanneer het risico op vogelgriep hoog is, meestal in het najaar en de winter wanneer wilde trekvogels het virus kunnen meebrengen. Tijdens de ophokplicht ben je verplicht om je kippen binnen te houden of hun buitenverblijf af te dekken zodat er geen contact is met wilde vogels en hun uitwerpselen.

De NVWA houdt toezicht op naleving van de dierenwelzijnsregels en de ophokplicht. Bij een uitbraak van vogelgriep kan de NVWA in een straal rondom de brandhaard besluiten tot ruiming van pluimvee. Hoewel dit voor hobbyhouders gelukkig zelden voorkomt, is het goed om je bewust te zijn van deze mogelijkheid.

Regels over hanen en geluid

Een van de meest gevoelige onderwerpen bij kippen houden in een woonwijk is geluid, en dan met name het kraaien van een haan. Veel gemeenten hebben specifieke regels over het houden van hanen, en sommige verbieden ze zelfs in woongebieden. Het gekraai van een haan kan tot 130 decibel bereiken en begint vaak al voor zonsopgang, wat begrijpelijkerwijs niet bij alle buren in goede aarde valt.

Hennen zijn aanzienlijk rustiger, maar helemaal stil zijn ze niet. Na het leggen van een ei produceren veel hennen een luid tokkend geluid, het zogenaamde legcakelment, dat een paar minuten kan aanhouden. De meeste buren ervaren dit niet als overlast, maar in een dichtbebouwde wijk is het goed om hier bewust van te zijn.

Heb je toch je hart gezet op een haan, overleg dan eerst met je directe buren. Een haan in een goed geïsoleerd hok dat je pas na 8 uur 's ochtends openlaat, is voor de meeste buren acceptabel. Er bestaan ook speciale anti-kraaikragen voor hanen, maar het gebruik hiervan is omstreden vanuit dierenwelzijnsoogpunt.

Wil je meer weten over het starten met kippen? Lees dan onze complete beginnersgids voor kippen houden.

Dierenwelzijnswet en goede zorg

Los van gemeentelijke regels geldt in heel Nederland de Wet dieren, die eisen stelt aan de wijze waarop je dieren houdt. De wet bepaalt onder andere dat dieren goede huisvesting, voldoende voer en water, en passende veterinaire zorg moeten krijgen. Het verwaarlozen van kippen is strafbaar, net als bij honden en katten.

Concreet betekent dit dat je kippenhok voldoende ruimte, ventilatie en bescherming tegen weersinvloeden moet bieden. Je kippen moeten dagelijks vers voer en water krijgen, en je moet bij ziekte of verwonding een dierenarts raadplegen. Het weigeren van noodzakelijke veterinaire zorg is een overtreding van de wet.

Daarnaast mag je kippen niet onnodig lijden bezorgen. Het doden van kippen voor eigen consumptie is toegestaan, maar moet op een snelle en zo pijnloos mogelijke manier gebeuren. Voor de meeste hobbyhouders speelt dit niet, maar het is goed om te weten dat er regels voor bestaan.

Tot slot: als je eieren of kippen verkoopt, gelden er aanvullende regels op het gebied van voedselveiligheid en traceerbaarheid. Voor het verkopen van eieren aan particulieren op kleine schaal gelden minder strenge regels dan voor de verkoop aan winkels of horeca, maar je moet je er wel in verdiepen voordat je ermee begint. De NVWA heeft hierover uitgebreide informatie op haar website.