Kippenpoep als mest gebruiken in de tuin

Als kippenhouder heb je er geen gebrek aan: kippenpoep. Wat je misschien niet weet, is dat kippenmest een van de meest waardevolle organische meststoffen is die je kunt krijgen. Het is rijker aan stikstof, fosfor en kalium dan de mest van de meeste andere huisdieren. Maar er zit een addertje onder het gras: verse kippenmest is te sterk om direct op planten te gebruiken. Het kan wortels verbranden en de bodem tijdelijk ongeschikt maken voor teelt. De sleutel is composteren. In dit artikel leer je hoe je kippenpoep op de juiste manier omzet in black gold voor je tuin.

Waarom kippenmest zo waardevol is

Kippenmest bevat verhoudingsgewijs veel meer stikstof dan de mest van koeien, paarden of schapen. Gemiddeld bevat verse kippenmest ongeveer 1,5 procent stikstof, 1,5 procent fosfor en 0,5 procent kalium. Na compostering concentreren deze waarden zich en krijg je een evenwichtige, krachtige meststof. Stikstof is essentieel voor bladgroei, fosfor voor wortel- en bloemvorming en kalium voor de algehele gezondheid van de plant.

Naast de drie hoofdvoedingsstoffen bevat kippenmest ook calcium, magnesium en sporenelementen die planten nodig hebben. De organische stof in de mest verbetert bovendien de bodemstructuur: het vergroot het watervasthoudend vermogen van zandgronden en verbetert de beluchting van kleigronden. Je kunt het zien als een complete bodemverbetering in één product.

In vergelijking met kunstmest heeft compostkippenmest als groot voordeel dat het de voedingsstoffen langzaam vrijgeeft. Waar kunstmest een snelle piek geeft die snel uitspoelt, voedt gecomposteerde kippenmest de bodem over een langere periode. Dit is beter voor het bodemleven en vermindert het risico op uitspoeling naar het grondwater.

Vers versus gecomposteerd: het verschil

Verse kippenmest rechtstreeks op je planten strooien is een veelgemaakte beginnersfout. Het hoge stikstofgehalte in de vorm van ammoniak kan plantenwortels letterlijk verbranden. Bovendien kan verse mest ziekteverwekkers bevatten zoals salmonella en E. coli, die een risico vormen als ze in contact komen met eetbare gewassen.

Door te composteren breek je de ammoniak af, dood je ziekteverwekkers door de warmte die ontstaat bij het composteringsproces, en krijg je een stabiel eindproduct dat veilig is voor planten en bodem. Goed gecomposteerde kippenmest ruikt aards en aangenaam, niet scherp of amoniacaal. De kleur is donkerbruin tot zwart en de structuur is kruimelig.

Er is een tussenvorm die sommige tuinders toepassen: het "koud" laten verteren van kippenmest door het in de herfst over lege bedden te strooien en het de winter te laten verteren. Tegen het voorjaar zijn de scherpe stoffen grotendeels afgebroken. Dit werkt, maar biedt minder garantie dat ziekteverwekkers volledig zijn gedood. Voor de zekerheid is warm composteren de betere optie.

Hoe composteer je kippenmest?

Het composteren van kippenmest is niet ingewikkeld, maar vraagt wel wat aandacht. De basisregel is het mengen van de mest met koolstofrijk materiaal in een verhouding van ongeveer 1 deel mest op 2 tot 3 delen koolstofmateriaal. Koolstofrijke toevoegingen zijn stro, houtsnippers, droge bladeren, karton of zaagsel — precies de materialen die je waarschijnlijk al als bodembedekking in je kippenhok gebruikt.

Maak een composthoop van minimaal een kubieke meter. Dit volume is nodig om voldoende warmte te genereren. De hoop moet vochtig zijn als een uitgeknepen spons — niet droog, niet sopperig. Keer de hoop elke twee tot drie weken om lucht toe te voegen en de compostering te bevorderen. Als het goed gaat, bereikt de kern van de hoop temperaturen van 55 tot 65 graden Celsius, wat voldoende is om onkruidzaden en ziekteverwekkers te doden.

Het hele proces duurt, afhankelijk van de omstandigheden, drie tot zes maanden. Je weet dat de compost klaar is wanneer hij niet meer warm wordt na het keren, een aardachtige geur heeft en een donkere, kruimelige structuur. Bewaar de kant-en-klare compost op een droge plek of verwerk hem direct in de tuin.

Hoeveel kippenmestcompost gebruik je?

Gecomposteerde kippenmest is krachtig, dus je hoeft er niet dik mee te strooien. Een laag van twee tot drie centimeter over het tuinbed, oppervlakkig ingewerkt, is voor de meeste gewassen ruim voldoende. Dit komt neer op ongeveer vijf tot tien liter compost per vierkante meter.

Voor veelgebruikers zoals tomaten, pompoenen en courgettes kun je iets genereuzer zijn. Werk een flinke schepp compost door het plantgat bij het uitplanten. Kruiden, wortelen en andere gewassen die minder voeding nodig hebben, doen het met een dunnere laag. Pas op met overdosering: te veel stikstof leidt tot weelderige bladgroei maar minder vruchtzetting.

Het beste moment om kippenmestcompost aan te brengen is in het vroege voorjaar, een paar weken voor het planten. Zo hebben de voedingsstoffen de tijd om beschikbaar te komen voor de planten. Een tweede gift halverwege het groeiseizoen kan nuttig zijn voor hongerige gewassen. In de herfst kun je een laag compost als mulch aanbrengen om de bodem te voeden en te beschermen tijdens de winter.

Aandachtspunten en veelgemaakte fouten

De meest voorkomende fout is ongeduld: verse of onvoldoende gecomposteerde mest gebruiken. Als je twijfelt of de compost klaar is, wacht dan nog een paar weken. Het is beter om iets langer te wachten dan om je planten te beschadigen. Een eenvoudige test is de reuktest: ruikt de compost nog ammoniakaal of scherp, dan is hij nog niet klaar.

Let ook op de samenstelling van het strooisel in je kippenhok. Zaagsel van behandeld hout of geverfd karton horen niet in de composthoop. Gebruik alleen onbehandeld stro, houtkrullen of zaagsel. Als je cederhoutkrullen gebruikt als strooisel, weet dan dat deze een remmende werking op de compostering kunnen hebben door de natuurlijke oliën.

Bij het werken met verse kippenmest is het verstandig om handschoenen te dragen en je handen goed te wassen. Mest kan ziekteverwekkers bevatten die ook voor mensen schadelijk zijn. Gebruik gecomposteerde kippenmest niet op bladgroenten die je rauw eet, tenzij je zeker weet dat de compost goed is doorverwarmd. Voor moestuingewassen die je kookt voor consumptie is het risico verwaarloosbaar, maar wees voorzichtig met sla, radijzen en andere rauwe groenten. Spoelen voor gebruik is altijd verstandig.