Een kippenhok zelf bouwen is niet alleen goedkoper dan een kant-en-klaar hok kopen, het geeft je ook de vrijheid om het hok precies aan te passen aan jouw tuin, jouw kippen en jouw wensen. Of je nu handig bent met hout of je eerste klusproject begint: met een goed plan en de juiste materialen kun je een stevig, functioneel en mooi hok bouwen dat jarenlang meegaat. In dit stappenplan nemen we je mee door het hele proces, van het ontwerp en de materialenkeuze tot de bouw en inrichting. Pak je gereedschap erbij en laten we beginnen.
Het ontwerp: waar moet je aan denken?
Voordat je de eerste plank zaagt, is het belangrijk om een goed doordacht ontwerp te maken. Begin met het bepalen van de grootte. Reken op minimaal 0,3 vierkante meter vloeroppervlak per kip voor gewone rassen en 0,2 vierkante meter voor krieltjes. Voor vier kippen heb je dus een hok nodig van minimaal 1,2 vierkante meter, maar iets groter is altijd beter. Een hok van 1,5 bij 1 meter biedt comfortabel ruimte voor vier tot vijf kippen.
Denk bij het ontwerp aan een paar essentiële elementen. Het hok moet goed toegankelijk zijn voor jou als verzorger. Een grote deur of een opklapbaar dak maakt het schoonmaken en eieren rapen veel makkelijker. Zorg voor voldoende ventilatie, maar vermijd tocht: ventilatieopeningen zitten idealiter hoog in de zijwanden, boven de zithoogte van de kippen.
Het hok moet verhoogd staan, minimaal 20 tot 30 centimeter boven de grond, om vocht en ongedierte te weren. Plan ook de locatie van de zitstokken, de legnesten en de kippenluik in. De zitstokken moeten hoger hangen dan de legnesten, anders gaan de kippen in de nesten slapen en worden die vies.
Maak een schets op papier met de afmetingen en maak een materialenlijst voordat je naar de bouwmarkt gaat. Dit bespaart je een hoop gedoe en onnodig gerij. Houd rekening met de gemeentelijke regels over de locatie en afmetingen van het hok.
Materialen en gereedschap
Voor een duurzaam kippenhok gebruik je bij voorkeur onbehandeld vurenhout of geïmpregneerd hout. Onbehandeld hout moet je wel zelf behandelen met een diervriendelijke houtbeits of lijnoliebeits om het te beschermen tegen weer en wind. Gebruik geen creosoot of teerproducten, want die zijn giftig voor kippen.
Een overzicht van de materialen die je nodig hebt voor een basishok:
- Balken voor het frame (45x45 mm of 45x70 mm)
- Planken voor wanden en vloer (18-22 mm dik)
- Watervaste multiplex of OSB-plaat voor het dak
- Dakbedekking (EPDM-folie of bitumen dakbedekking)
- Scharnieren voor deuren en eventueel opklapbaar dak
- Grendels en sluitingen die roofdierbestendig zijn
- Ronde stokken (diameter 3-5 cm) voor zitstokken
- Schroeven (roestvrij of verzinkt)
Aan gereedschap heb je minimaal een accuboormachine, een cirkelzaag of handzaag, een waterpas, een meetlint en een winkelhaak nodig. Een decoupeerzaag is handig voor het zagen van de kippenluikopening en eventuele ventilatieopeningen.
De totale materiaalkosten voor een basishok liggen tussen de 100 en 250 euro, afhankelijk van de houtsoort en de afmetingen. Dat is een flinke besparing ten opzichte van een kant-en-klaar hok, dat al snel 300 tot 600 euro kost.
Het bouwproces stap voor stap
Begin met het frame. Zaag de balken op maat en schroef ze samen tot een stevig grondframe. Controleer met een waterpas of alles recht staat. Op het grondframe bevestig je de vloerplanken, die je dicht tegen elkaar schroeft. Een gladde vloer zonder kieren is makkelijker schoon te maken en voorkomt dat ongedierte zich nestelt.
Bouw vervolgens de staanders op het grondframe. Maak de achterwand iets lager dan de voorkant, zodat het dak een lichte helling krijgt voor de regenafvoer. Een helling van minimaal 10 graden is voldoende. Bevestig de zijwanden en de achterwand met planken, en laat aan de voorkant een opening voor de toegangsdeur en het kippenluik.
Het dak is een kritiek onderdeel: het moet waterdicht zijn. Schroef multiplex of OSB-plaat op de dakbalken en bedek het met EPDM-folie of bitumen dakbedekking. Laat het dak aan alle kanten minstens 5 centimeter oversteken, zodat regenwater van de wanden af druppelt in plaats van ertegen. Een opklapbaar dak is ideaal voor het schoonmaken: bevestig het met stevige scharnieren en een vastzetter.
Zaag een opening voor het kippenluik (circa 25x30 cm voor gewone kippen, kleiner voor krieltjes) en maak een schuifje of klepje dat je 's avonds kunt sluiten. Dit schuifje beschermt je kippen 's nachts tegen roofdieren. Een loopplankje bij het luik maakt het in- en uitstappen makkelijker, vooral voor zwaardere rassen.
De inrichting van het hok
Met het hok op zijn plek is het tijd voor de inrichting. De zitstokken zijn het belangrijkste interieurstuk. Gebruik ronde stokken of balken met afgeronde hoeken, met een diameter van 3 tot 5 centimeter. Kippen wikkelen hun tenen om de stok, dus te dik of te dun is oncomfortabel. Bevestig de stokken op 50 tot 80 centimeter hoogte en reken op 20 centimeter ruimte per kip.
Maak de zitstokken uitneembaar door ze te laten rusten op inkepingen of eenvoudige houders. Zo kun je ze makkelijk verwijderen voor het schoonmaken en ter controle op bloedluis. Bloedluis verstopt zich overdag in kieren rondom de zitstokken, dus houd deze plekken goed in de gaten.
Legnesten plaats je op een donkere, rustige plek in het hok, lager dan de zitstokken. Eén legnest per drie tot vier hennen is voldoende. Een eenvoudig legnest maak je van een houten bak van circa 30x30x30 centimeter met een lage drempel aan de voorkant. Vul de nesten met schoon stro of houtkrullen.
Breng tot slot een dun laagje bodembedekking aan op de vloer. Houtkrullen, hennepstrooisel of gehakseld stro zijn goede opties. Een laag van 5 tot 10 centimeter absorbeert de mest en houdt het hok droger. Hang een voerbak en een drinkfontein op een comfortabele hoogte op, bij voorkeur op rughoogte van de kippen om bevuiling te voorkomen.
De buitenren aanleggen
Het hok is slechts de helft van het verhaal: een goede buitenren is minstens zo belangrijk. Kippen brengen het grootste deel van de dag buiten door, en de ren moet voldoende ruimte en bescherming bieden. Reken op minimaal 4 vierkante meter per kip, maar meer is altijd beter.
Gebruik voor de ren stevige palen van geïmpregneerd hout of metalen buizen. Span hier gelast gaas omheen met een maaswijdte van maximaal 25x25 millimeter. Gewoon kippengaas is niet sterk genoeg om roofdieren als marters en vossen buiten te houden, dus investeer in degelijk gaas. Graaf het gaas minstens 30 centimeter diep in de grond of leg het horizontaal uit rondom de ren om gravende roofdieren af te schrikken.
Dek de bovenkant van de ren af met gaas of netten als er roofvogels in je omgeving zijn. Een gedeeltelijk overdakt deel van de ren biedt beschutting tegen regen en zon. Je kunt hiervoor een eenvoudig afdakje maken met golfplaten of een doorzichtig polycarbonaat plaat, zodat er nog wel licht doorkomt.
Richt de ren in met wat leuke elementen voor je kippen. Een zandbak of een stuk droge aarde voor stofbaden is essentieel. Stofbaden zijn de manier waarop kippen zichzelf schoonhouden en parasieten bestrijden. Verder kun je een boomstronk, wat takken of een lage zitplek toevoegen zodat de kippen kunnen springen en klauteren. Dit voorkomt verveling en bevordert hun natuurlijke gedrag.
Veelgestelde Vragen
De materiaalkosten voor een basishok liggen tussen de 100 en 250 euro, afhankelijk van de houtsoort en afmetingen. Dit is flink goedkoper dan een kant-en-klaar hok, dat al snel 300 tot 600 euro kost.
Reken op minimaal 1,2 vierkante meter vloeroppervlak voor vier gewone kippen. Een hok van 1,5 bij 1 meter is comfortabeler. Daarnaast heb je een buitenren nodig van minimaal 16 vierkante meter.
Onbehandeld vurenhout of geïmpregneerd hout zijn goede keuzes. Behandel onbehandeld hout met een diervriendelijke houtbeits. Gebruik nooit creosoot of teerproducten, want die zijn giftig voor kippen.
In de meeste gevallen niet, mits het hok in het achtererfgebied staat, niet hoger is dan 3 meter en past binnen de regels voor vergunningvrij bouwen. Check altijd de APV van je gemeente en het bestemmingsplan.
