Kippen voeren in de winter

De winter is voor kippen een uitdagende periode. De dagen zijn kort, het is koud en nat, en het aanbod aan insecten en groen in de vrije uitloop is minimaal. Je kippen hebben in deze periode extra ondersteuning nodig om gezond en productief te blijven. De juiste voeding speelt daarin een cruciale rol. In dit artikel lees je hoe je het voerschema in de winter kunt aanpassen, welke extra's je kunt geven en hoe je ervoor zorgt dat je kippen goed door de koudste maanden komen.

Waarom wintervoeding anders is

Kippen hebben in de winter meer energie nodig dan in de zomer. Een groot deel van hun energie gaat naar het op peil houden van hun lichaamstemperatuur. Waar een kip in de zomer prima toekomt met haar reguliere portie legmeel, heeft ze in de winter extra calorieën nodig om warm te blijven. Dit geldt vooral voor kleinere rassen zoals zijdehoentjes, die door hun geringere lichaamsgewicht sneller afkoelen.

Daarnaast is er in de winter minder te vinden tijdens het scharrelen. In het voorjaar en de zomer vullen kippen hun dieet aan met insecten, wormen, zaden en groen gras. In de winter valt deze aanvulling grotendeels weg. Je moet dit compenseren met extra bijvoeding om voedingstekorten te voorkomen.

Veel kippen leggen in de winter minder eieren, wat een natuurlijk gevolg is van de kortere dagen. Sommige kippen stoppen zelfs helemaal met leggen, vooral als ze ook in de rui zijn. Dit betekent dat de voedingsbehoefte voor eiproductie afneemt, maar de energiebehoefte voor warmte juist toeneemt. Het dieet verschuift dus van eiwitrijk naar energierijk.

De basis: legmeel en graan

Het fundament blijft een goed samengesteld legmeel of legkorrel. Dit bevat alle essentiële vitaminen en mineralen die je kippen nodig hebben. Geef legvoer onbeperkt beschikbaar, zodat je kippen de hele dag kunnen eten wanneer ze willen. Een voersilo die tegen regen en sneeuw beschermd staat, is ideaal.

Aanvullend op het legmeel kun je in de winter extra graan geven. Tarwe, maïs, gerst en haver zijn uitstekende energiebronnen die je kippen helpen om warm te blijven. Geef het graan bij voorkeur aan het einde van de middag, een à twee uur voor het donker wordt. De vertering van graan produceert warmte, wat je kippen helpt om de koude nacht door te komen. Dit wordt soms de verwarmingsoven van de kip genoemd.

Gebroken maïs is bijzonder populair als wintervoer vanwege het hoge vetgehalte. Je kunt ook een graanmengsel kopen dat speciaal is samengesteld voor de wintermaanden. Let er wel op dat graan niet het legmeel vervangt maar aanvult. Een goede verhouding is ongeveer 70 procent legmeel en 30 procent graan in de wintermaanden.

Warme havermout en andere extra's

Een bijzonder gewaardeerde wintertraktatie is warme havermout. Kook een portie havermout met water (geen melk) en meng er eventueel wat rozijnen, gehakte noten of meelwormen doorheen. Je kippen zullen er dol op zijn en het geeft ze een warme, energierijke start van de dag. Geef de havermout 's ochtends en alleen zoveel als ze in een kwartier opeten, zodat het niet bevriest of gaat schimmelen.

Verse groenten zijn ook in de winter belangrijk. Boerenkool, winterpostelein, spinazie en spruitjes zijn wintergroenten die je kippen graag eten en die vol zitten met vitaminen. Hang een kool of een bosje groenten op in het hok als verrijking — dit houdt je kippen bezig en voorkomt verveling, wat in de wintermaanden kan leiden tot verenpikken.

Zonnebloempitten zijn een uitstekende bron van gezonde vetten en eiwitten. Een handvol per dag voor een groep van vier tot zes kippen is voldoende. Ook pompoenpitten zijn goed en worden door sommige kippenhouders gegeven vanwege hun vermeende ontwormende werking, al is hier geen wetenschappelijk bewijs voor. Lees ons uitgebreide artikel over wat kippen wel en niet mogen eten voor een compleet overzicht.

Water: het vergeten voedingsmiddel

Vers drinkwater is het hele jaar essentieel, maar in de winter verdient het extra aandacht. Water kan bevriezen, en kippen die geen toegang hebben tot vers water, stoppen snel met eten en worden ziek. Controleer het drinkwater minimaal twee keer per dag op bevriezing en vervang het indien nodig.

Er zijn verschillende oplossingen om bevriezing te voorkomen. Een verwarmde drinkbak is de meest betrouwbare optie — deze houdt het water boven het vriespunt zonder dat je er constant naar om hoeft te kijken. Een eenvoudigere oplossing is het gebruik van een zwarte rubberen bak die warmte absorbeert, of het toevoegen van een pingpongballetje dat door de wind beweegt en zo een dun ijslaagje doorbreekt.

Geef het water op kamertemperatuur of lauw, niet ijskoud. Kippen drinken meer als het water een aangename temperatuur heeft, en goed gehydrateerde kippen blijven gezonder. Voeg eventueel een scheutje appelazijn (ongefilterd, met moeder) toe aan het drinkwater — dit wordt door veel kippenhouders gebruikt als algemene gezondheidsbevorderaar, al is het geen wetenschappelijk bewezen middel.

Vitaminen en mineralen in de winter

De kortere dagen en het gebrek aan vers groen kunnen leiden tot vitaminetekorten. Vitamine D is bijzonder belangrijk: kippen maken dit aan onder invloed van zonlicht, maar in de winter is er te weinig zon. Een tekort aan vitamine D leidt tot dunne eischalen en zwakkere botten. Goed legmeel bevat toegevoegde vitamine D, maar je kunt ook een multivitamine voor pluimvee door het drinkwater mengen.

Zorg dat er altijd voldoende grit en oesterschelpen beschikbaar zijn. Calcium is essentieel voor de eischaalvorming, en grit helpt bij de vertering van het extra graan dat je in de winter geeft. Plaats het grit in een apart bakje zodat je kippen er naar behoefte van kunnen nemen.

Let in de winter extra op de conditie van je kippen. Voel regelmatig aan het borstbeen of je kippen op gewicht zijn. Een kip die te mager wordt, krijgt mogelijk te weinig voeding of is ziek. Raadpleeg een dierenarts als een kip snel afvalt of lusteloos wordt, want dit kan wijzen op een onderliggend gezondheidsprobleem dat in de winter verergert.