Dagelijks verzorgingsschema voor je kippen

Kippen houden is een heerlijke hobby, maar het vraagt wel om een zekere dagelijkse routine. Gelukkig hoeft de dagelijkse verzorging niet veel tijd te kosten — met een kwartier tot een halfuur per dag kom je prima toe. Maar het is wel belangrijk dat je het consequent doet. Kippen zijn gewoontedieren die baat hebben bij een vast ritme. In dit artikel geven we je een praktisch dagelijks, wekelijks en maandelijks schema dat je als leidraad kunt gebruiken. Zo weet je zeker dat je niets vergeet en je kippen de best mogelijke verzorging krijgen.

De ochtendcontrole

De dag begint bij het openen van het kippenhok. Als je geen automatische hokopener hebt, is dit het eerste wat je 's ochtends doet. Laat je kippen naar buiten en neem even de tijd om ze te observeren. Dit klinkt misschien overdreven, maar het is een van de belangrijkste dingen die je als kippenhouder kunt doen. Door je kippen elke ochtend een paar minuten te bekijken, leer je hun normale gedrag kennen en val je afwijkingen sneller op.

Let op kippen die er mat of lusteloos uitzien, die apart van de groep zitten, die moeite hebben met lopen of die opgezette of afhangende vleugels hebben. Controleer of alle kippen naar buiten komen — een kip die op het nest blijft zitten terwijl de rest naar buiten stormt, kan broeds zijn of ziek. Niezen, rochelen of traanogen kunnen wijzen op een luchtweginfectie. Hoe eerder je problemen signaleert, hoe beter je kunt ingrijpen.

Controleer vervolgens het voer en water. Het drinkwater moet schoon en vers zijn — spoel de drinkbak uit en vul hem opnieuw. Vuil water met mest of voer erin is een bron van bacteriën en kan ziekte veroorzaken. Check of er voldoende legmeel in de voerbak zit en vul bij waar nodig. Kijk ook of er nog voldoende grit en oesterschelpgrit in de bakjes zit.

Eieren rapen en nestcontrole

De meeste kippen leggen hun eieren in de ochtend, maar sommige leggen pas in de loop van de dag. Raap de eieren minimaal één keer per dag, bij voorkeur twee keer als dat in je schema past. Eieren die te lang in het nest liggen, kunnen breken, vuil worden of aanzetten tot het pikken van eieren. In de zomer kunnen eieren bij warm weer snel bederven, en in de winter kunnen ze bevriezen en barsten.

Controleer bij het eierrapen ook de staat van het nestmateriaal. Het stro of houtkrullen in de legnesten moeten schoon en droog zijn. Vuil nestmateriaal leidt tot vuile eieren en is een broedplaats voor mijten en bacteriën. Vervang het nestmateriaal zodra het vies of vochtig wordt, wat in de praktijk gemiddeld een keer per week nodig is.

Houd bij hoeveel eieren je per dag rapt. Een plotselinge daling in de eiproductie kan wijzen op stress, ziekte, voedingstekorten of het begin van de rui. Dit hoeft niet met een uitgebreid systeem — een simpel streepje op een kalender is al voldoende om trends te signaleren.

Middagcontrole en scharreltijd

Als je overdag thuis bent, is een korte middagcontrole waardevol. Kijk even of het drinkwater nog schoon is en of er geen problemen zijn in de ren. In de zomer is het extra belangrijk om te checken of je kippen voldoende schaduw hebben en niet oververhit raken. Kippen hijgen met open bek als ze het te warm hebben — dit is een alarmsignaal dat je serieus moet nemen.

De middag is ook een goed moment om je kippen wat bijvoeding te geven. Een handvol meelwormen, wat verse groenten of een koolkop die je ophangd in de ren — het houdt je kippen actief en tevreden. Scharrelen en foerageren is belangrijk voor het welzijn van je kippen, dus bied ze uitdagingen aan. Strooi af en toe wat graan in het strooisel zodat ze moeten zoeken, of gooi een schep compost in de ren waar ze doorheen kunnen wroeten.

Als je kippen vrije uitloop hebben in je tuin, houd dan een oogje op ze. Controleer of ze niet in de moestuin of het bloembed zitten (tenzij dat de bedoeling is) en of er geen gevaar dreigt van honden, katten of roofvogels. Vrije uitloop is geweldig voor je kippen, maar het vraagt wel om oplettendheid.

De avondroutine

Aan het einde van de dag, wanneer de schemering invalt, gaan je kippen vanzelf op stok in het hok. Dit is een diepgeworteld instinct. Controleer of al je kippen binnen zijn — tel ze na. Het komt voor dat een kip buiten het hok gaat slapen, bijvoorbeeld in een boom of onder een struik. Dit is niet alleen onveilig vanwege roofdieren, maar kan ook een teken zijn van pestgedrag door de andere kippen.

Sluit het luikje en de deur zodra alle kippen binnen zijn. Controleer of het hok goed gesloten is en er geen openingen zijn waar roofdieren doorheen kunnen. Haal eventueel overgebleven bijvoeding weg om ratten en muizen niet aan te trekken. Het reguliere legmeel in een gesloten voersilo mag wel in de ren blijven staan.

De avond is ook het ideale moment om kippen te behandelen als dat nodig is. Kippen zijn in het donker rustig en makkelijk te hanteren. Of je nu poten wilt inspecteren op schurft, een kip wilt ontwormen of nagels wilt knippen — doe het 's avonds wanneer de kip op stok zit. Ze verzetten zich nauwelijks en je kunt in alle rust werken.

Wekelijks en maandelijks onderhoud

Naast de dagelijkse taken zijn er werkzaamheden die wekelijks of maandelijks moeten gebeuren. Eens per week is het verstandig om het strooisel in het hok te verschonen of aan te vullen. Verwijder de natte en vieze plekken en voeg vers stro of houtkrullen toe. Een schoon hok ruikt fris en is essentieel voor de gezondheid van je kippen.

Controleer wekelijks de zitstokken en legnesten op bloedluis. Dit kleine rode beestje verstopt zich overdag in kieren en spleten en komt 's nachts tevoorschijn om bloed te zuigen bij je kippen. Kijk met een zaklamp in de naden van het hok en onder de zitstokken. Een vroege ontdekking van bloedluis maakt bestrijding veel eenvoudiger.

Maandelijks is een grote schoonmaak aan te raden: verwijder al het strooisel, schuur de drinkbakken en voerbakken, en inspecteer het hok op beschadigingen en slijtage. Controleer het gaas op roest, test de sloten en kijk of het dak nog waterdicht is. Houd ook het gewicht van je kippen in de gaten door ze regelmatig op te pakken en het borstbeen te voelen. Een gezonde kip heeft een goed gevuld borstbeen met een laagje vet erover, maar geen uitstekende scherpe borstbeenrand. Raadpleeg een dierenarts als je twijfelt over de gezondheid van een van je kippen.