Kippen houden voor beginners: de complete gids

Kippen houden is een van de leukste hobby's die je kunt beginnen. Of je nu droomt van verse eieren uit eigen tuin of gewoon geniet van het scharrelen van een paar vrolijke hennen, het houden van kippen is laagdrempelig en ontzettend belonend. Toch komt er meer bij kijken dan je misschien denkt. Van het kiezen van het juiste ras tot het inrichten van een veilig hok: een goede voorbereiding voorkomt veel problemen. In deze gids lees je alles wat je moet weten om succesvol te starten met kippen. We nemen je stap voor stap mee, zodat je straks met vertrouwen je eerste kippen kunt verwelkomen.

Waarom kippen houden zo leuk is

Er zijn talloze redenen om kippen te houden, en de meeste kippenhouders noemen het ontspannende karakter van de hobby als belangrijkste reden. Kippen zijn sociale dieren met verrassend veel persoonlijkheid. Elke kip heeft een eigen karakter, en het is een plezier om ze te observeren terwijl ze door de tuin scharrelen, een zandbad nemen of onderling communiceren met zachte geluidjes.

Daarnaast leveren kippen je natuurlijk verse eieren op. Eieren van eigen kippen smaken anders dan eieren uit de supermarkt: de dooiers zijn vaak dieper oranje van kleur en de smaak is voller. Dat komt doordat je kippen gevarieerder eten dan legbatterijkippen, zeker als ze de ruimte hebben om insecten, wormen en groen te zoeken.

Kippen zijn bovendien nuttig in de tuin. Ze eten slakken, insectenlarven en onkruidzaden. Hun mest is een uitstekende meststof voor je moestuin, mits je het eerst laat composteren. Verse kippenmest is namelijk te stikstofrijk en kan planten verbranden. Laat het daarom minimaal zes maanden composteren voordat je het gebruikt.

Tot slot is kippen houden een geweldige manier om kinderen te leren over dieren en verantwoordelijkheid. Het dagelijks voeren, water verversen en eieren rapen zijn taken die ook jonge kinderen al kunnen uitvoeren onder begeleiding.

Het juiste kippenras kiezen

De keuze voor een kippenras is een van de eerste en belangrijkste beslissingen die je neemt. Er bestaan tientallen rassen, elk met eigen eigenschappen qua legprestatie, karakter en uiterlijk. Als beginner doe je er goed aan om te kiezen voor een ras dat bekendstaat als rustig, robuust en makkelijk in de omgang.

Populaire beginnerrassen zijn onder andere de Barnevelder, de Sussex en de Australorp. Deze rassen zijn betrouwbare leggers, hebben een vriendelijk karakter en zijn redelijk winterhard. Wil je het liever klein houden, dan zijn krielkippen een uitstekende optie. Rassen als het zijdehoentje zijn compact, tam en bijzonder decoratief.

Houd bij je keuze rekening met wat je belangrijk vindt. Wil je zoveel mogelijk eieren? Kies dan een legraskip zoals de Leghorn of Isa Brown, die tot wel 300 eieren per jaar kan leggen. Vind je het uiterlijk belangrijker? Dan zijn sierpassen zoals de Brahma of het Hollands krielhoentje prachtige verschijningen. Bedenk ook dat sommige rassen beter tegen kou bestand zijn dan andere, wat in het Nederlandse klimaat zeker relevant is.

Huisvesting: het kippenhok en de ren

Een goed kippenhok is essentieel voor het welzijn van je kippen. Het hok moet bescherming bieden tegen regen, wind, kou en roofdieren. Reken op minimaal 0,3 vierkante meter hokruimte per kip bij gewone rassen, en zorg voor voldoende ventilatie zonder tocht. Tocht is een van de grootste vijanden van kippenhouders: het kan luchtwegproblemen veroorzaken.

In het hok horen zitstokken waarop de kippen 's nachts kunnen slapen. Plaats deze op een hoogte van circa 50 tot 80 centimeter en reken op ongeveer 20 centimeter breedte per kip. Legnesten zijn ook onmisbaar: één legnest per drie tot vier kippen is voldoende. Vul ze met stro of houtkrullen zodat de eieren zacht landen en schoon blijven.

De buitenren is minstens zo belangrijk als het hok zelf. Kippen hebben ruimte nodig om te scharrelen, te pikken en stofbaden te nemen. Reken op minimaal 4 vierkante meter buitenruimte per kip, maar meer is altijd beter. Beveilig de ren goed met stevig gaas, ook aan de bovenkant als er roofvogels in je omgeving zijn. Graaf het gaas minstens 30 centimeter diep in de grond om gravende roofdieren zoals vossen buiten te houden.

Lees meer over het zelf bouwen van een hok in ons artikel over zelf een kippenhok bouwen.

Voeding en water

Kippen zijn omnivoren en eten een verrassend gevarieerd dieet. De basis van hun voeding bestaat uit legmeel of legkorrels, die je bij elke dierenwinkel of agrarische winkel kunt kopen. Dit voer is speciaal samengesteld met de juiste verhouding eiwitten, mineralen en vitaminen die leggende hennen nodig hebben.

Naast het basisvoer hebben kippen behoefte aan schelpengrit. Dit grit helpt bij de spijsvertering en levert het calcium dat nodig is voor sterke eierschalen. Zonder voldoende calcium kun je windei'tjes of eieren met dunne schalen verwachten. Schelpengrit kun je in een apart bakje aanbieden, zodat de kippen zelf kunnen bepalen hoeveel ze nodig hebben.

Vers, schoon drinkwater is dag en nacht beschikbaar. Kippen drinken verrassend veel, zeker in de zomer: een enkele kip kan tot een halve liter per dag drinken. Gebruik een drinkfontein of nippeldrinker om het water schoon te houden. Vervang het water dagelijks, want stilstaand water is een broedplaats voor bacteriën.

Als traktatie kun je je kippen groenten, fruit en brood geven, maar overdrijf het niet. Vermijd avocado, chocolade, rauwe aardappelen en uien, want deze zijn giftig voor kippen. Meelwormen zijn een favoriet snoepje en een goede bron van extra eiwitten, vooral tijdens de rui.

Gezondheid en dagelijkse verzorging

Gezonde kippen zijn actief, hebben heldere ogen, een gladde kam en glanzende veren. Leer je kippen goed kennen, zodat je snel merkt wanneer er iets niet klopt. Veelvoorkomende gezondheidsproblemen bij kippen zijn bloedluis, schubbenmijtjes, wormen en luchtweginfecties.

Bloedluis is een van de meest voorkomende plagen bij kippenhouders. Deze kleine rode mijten leven in kieren en spleten van het hok en komen 's nachts tevoorschijn om bloed te zuigen bij de kippen. Controleer regelmatig de zitstokken en naden van het hok op rode puntjes. Behandel een besmetting met een geschikt anti-mijtenmiddel en reinig het hok grondig.

Ontwormen doe je preventief twee tot vier keer per jaar, afhankelijk van de omstandigheden. Kippen die veel op dezelfde grond scharrelen, lopen meer risico op een worminfectie. Raadpleeg een dierenarts bij twijfel over de juiste ontwormingskuur en dosering.

De dagelijkse verzorging is gelukkig niet heel tijdrovend. Reken op zo'n 15 tot 20 minuten per dag voor het voeren, water verversen, eieren rapen en een snelle controle van de kippen. Wekelijks maak je het hok schoon door de mest te verwijderen en vers strooisel aan te vullen. Een grote schoonmaakbeurt doe je een paar keer per jaar.

De eerste dagen met je kippen

Als je je eerste kippen thuisbrengt, is het belangrijk om ze even de tijd te geven om te wennen. Zet ze in het hok en laat ze daar de eerste nacht doorbrengen. Dit helpt ze om het hok als hun veilige thuisbasis te herkennen. De volgende ochtend kun je de ren openzetten, zodat ze op hun eigen tempo naar buiten kunnen.

Het kan een paar dagen duren voordat je kippen beginnen met leggen op hun nieuwe plek. De stress van de verhuizing kan de leg tijdelijk verstoren, en dat is heel normaal. Zorg voor een rustige omgeving, voldoende voer en water, en de eieren komen vanzelf.

Besteed de eerste weken extra aandacht aan het tam maken van je kippen. Ga regelmatig bij ze zitten, praat rustig tegen ze en bied af en toe een traktatie aan vanuit je hand. De meeste kippen worden na een paar weken behoorlijk tam en komen naar je toe zodra ze je zien. Sommige rassen, zoals zijdehoentjes en Sussex, zijn van nature al bijzonder mensvriendelijk.

Heb je vragen over hoeveel kippen in je tuin passen of over de kosten van kippen houden? Lees dan onze andere artikelen voor meer informatie.