Een van de eerste vragen die elke aspirant-kippenhouder stelt: hoeveel kippen kan ik eigenlijk houden in mijn tuin? Het antwoord hangt af van meerdere factoren, van de grootte van je tuin en het type hok tot de gemeentelijke regels in jouw woonplaats. Te veel kippen op te weinig ruimte leidt tot stress, vechtpartijen en gezondheidsproblemen. Te weinig kippen is ook niet ideaal, want kippen zijn groepsdieren die elkaar nodig hebben. In dit artikel helpen we je om het ideale aantal te bepalen voor jouw situatie, zodat zowel jij als je kippen er blij mee zijn.
De vuistregels voor ruimte
Er bestaan handige vuistregels die je kunt gebruiken om te berekenen hoeveel kippen er in jouw tuin passen. Voor het kippenhok zelf reken je op minimaal 0,3 vierkante meter per grote kip of 0,2 vierkante meter per krielkip. Dit is de ruimte waar ze slapen en schuilen, dus het hoeft niet enorm te zijn, maar het moet wel luchtig en droog zijn.
De buitenren of scharrruimte is waar kippen het grootste deel van de dag doorbrengen, en hier heb je meer ruimte nodig. Reken op minimaal 4 vierkante meter per kip voor de ren. Heb je de mogelijkheid om je kippen vrij te laten lopen in een deel van de tuin? Dan is 10 vierkante meter per kip een mooi streven. Hoe meer ruimte, hoe gelukkiger en gezonder je kippen zijn.
Stel, je hebt een tuin van 50 vierkante meter en je wilt de helft beschikbaar houden voor je kippen. Dan heb je 25 vierkante meter scharrruimte, wat comfortabel genoeg is voor vijf tot zes kippen. Met een hok van 2 vierkante meter kun je daar zes gewone kippen of acht tot tien krielkippen in kwijt.
Houd er rekening mee dat deze minimale maten echt het minimum zijn. Kippen die krap zitten, gaan sneller verenpikken, worden vaker ziek en leggen minder eieren. Als je twijfelt, kies dan voor minder kippen en geef ze meer ruimte.
Gemeentelijke regels en burenrecht
Voordat je enthousiast aan de slag gaat, is het verstandig om de regels voor kippen houden in Nederland te checken. Veel gemeenten hebben in hun Algemene Plaatselijke Verordening (APV) regels opgenomen over het houden van pluimvee. Sommige gemeenten beperken het aantal tot bijvoorbeeld vijf kippen, terwijl andere gemeenten geen specifiek maximum noemen maar wel eisen stellen aan de afstand tot de erfgrens.
Een veelvoorkomende regel is dat het kippenhok minimaal vijf meter van de erfgrens van je buren moet staan. In kleinere tuinen kan dit al behoorlijk beperkend zijn. Daarnaast mag het houden van kippen geen overlast veroorzaken voor de omgeving. Dit gaat vooral over geluid, geur en het aantrekken van ongedierte.
Ons advies: informeer altijd je directe buren voordat je kippen neemt. De meeste buren hebben er geen probleem mee, zeker als je ze af en toe een doosje verse eieren geeft. Maar het is beter om eventuele bezwaren vooraf te bespreken dan achteraf ruzie te krijgen. Een goed gesprek voorkomt veel gedoe.
Woon je in een gebied met een Vereniging van Eigenaren (VvE)? Check dan ook de huishoudelijke regels, want sommige VvE's verbieden het houden van pluimvee expliciet.
Het ideale aantal voor beginners
Als beginner raden we aan om te starten met drie tot vijf kippen. Dit aantal heeft meerdere voordelen. Ten eerste heb je genoeg kippen voor een gezonde sociale groep. Kippen hebben een pikorde, en bij slechts twee kippen wordt de ondergeschikte kip constant gepest zonder uitwijkmogelijkheid. Met drie of meer kippen verdeelt de sociale druk zich beter.
Ten tweede levert een groepje van drie tot vijf hennen voldoende eieren op voor een gemiddeld huishouden. Reken op gemiddeld vier tot vijf eieren per week per kip bij goede legrassen, hoewel dit varieert per seizoen. In de winter leggen de meeste kippen minder of zelfs helemaal niet, tenzij je bijverlicht.
Ten derde is een klein groepje kippen overzichtelijk qua verzorging. Je leert sneller het karakter en de gewoontes van elke individuele kip kennen, waardoor je ook sneller problemen signaleert. Later kun je altijd nog uitbreiden als je merkt dat je er klaar voor bent en de ruimte het toelaat.
Wil je krielkippen houden? Dan kun je gerust een of twee meer nemen, omdat ze minder ruimte innemen. Zijdehoentjes zijn bijvoorbeeld compacte krieltjes die uitstekend geschikt zijn voor kleinere tuinen.
Wanneer is je tuin te klein?
Hoewel kippen in relatief kleine ruimtes gehouden kunnen worden, zijn er grenzen. Als je tuin kleiner is dan 15 vierkante meter in totaal, wordt het lastig om kippen verantwoord te houden. Je hebt immers ruimte nodig voor een hok, een ren en een stukje scharrruimte, en dan moet je zelf ook nog iets aan je tuin hebben.
Een balkon of patio is niet geschikt voor het houden van kippen, ook niet voor krieltjes. Kippen hebben behoefte aan natuurlijke ondergrond om in te scharrelen en stofbaden te nemen. Beton of tegels zijn niet alleen oncomfortabel, maar leiden ook tot pootproblemen en verveling.
Heb je een smalle maar lange tuin? Dan kun je creatief zijn met de indeling. Een strook langs de zijkant van de tuin met een verplaatsbaar hok, ook wel een kippenttractor genoemd, kan een goede oplossing zijn. Zo krijgen de kippen steeds vers gras en verdeel je de belasting over een groter oppervlak.
Twijfel je of jouw tuin groot genoeg is? Teken de afmetingen op papier, inclusief het geplande hok en de ren, en kijk of het realistisch is. Vergeet niet om de gemeentelijke afstandseisen mee te rekenen. Liever drie gelukkige kippen met voldoende ruimte dan zes kippen die op elkaars lip zitten.
Meer kippen toevoegen aan een bestaande groep
Heb je eenmaal ervaring opgedaan en wil je je groep uitbreiden? Dat kan, maar doe het met beleid. Het introduceren van nieuwe kippen bij een bestaande groep gaat namelijk niet altijd vanzelf. De pikorde moet opnieuw worden vastgesteld, en dat gaat gepaard met enig duw- en pikwerk.
De beste methode is om de nieuwe kippen eerst een paar dagen naast de bestaande groep te zetten, gescheiden door gaas. Zo kunnen ze aan elkaar wennen zonder direct fysiek contact. Na een paar dagen kun je ze 's avonds, wanneer het donker is en de kippen slaperig zijn, bij elkaar in het hok zetten. De volgende ochtend wakker worden ze samen op, wat de integratie vaak soepeler laat verlopen.
Voeg altijd minstens twee nieuwe kippen tegelijk toe, nooit een enkele kip. Een eenzame nieuwkomer wordt het doelwit van de hele groep. Met twee of meer nieuwe kippen hebben ze steun aan elkaar. Controleer de eerste dagen extra goed of er geen ernstig pestgedrag optreedt. Een beetje pikken en jagen is normaal, maar bloedende wonden of langdurig isolement van een kip zijn signalen om in te grijpen.
Houd ook rekening met je beschikbare ruimte als je wilt uitbreiden. Meer kippen betekent meer hokruimte, meer buitenruimte en meer voer en schoonmaakwerk. Pas eventueel je hok aan voordat je nieuwe kippen toevoegt.
Veelgestelde Vragen
Reken op minimaal 0,3 m² hokruimte en 4 m² buitenruimte per gewone kip. Voor krielkippen kun je met iets minder toe: 0,2 m² in het hok en 3 m² buiten. Meer ruimte is altijd beter voor het welzijn van je kippen.
Ja, mits je tuin minimaal 15 tot 20 vierkante meter is en je voldoet aan de gemeentelijke afstandsregels. Kies in dat geval voor drie krielkippen in plaats van grote rassen. Check altijd de APV van je gemeente.
Drie goede leghennen leggen gemiddeld 12 tot 15 eieren per week in het voorjaar en de zomer. In de herfst en winter daalt de productie aanzienlijk, soms tot slechts een paar eieren per week. Dit is een natuurlijk ritme dat samenhangt met de daglengte.
